Có khoản dư nên làm gì? Đừng vội sống to hơn

Một bên xin được ở lại. Một bên xin được tha thứ. Còn đàn ông mình, có những lúc chẳng dám xin đời điều gì lớn lao — chỉ xin được thở.

Có những quãng đời đàn ông mình nghẹn đắng như thế anh em ạ. Nó giống hệt cảnh một gã đang chìm nghỉm dưới sình lầy, quẫy đạp, cắn răng gồng mình mãi, cuối cùng mới ngoi được đầu lên mặt nước để hớp lấy một ngụm khí.

Giây phút hít được hơi thở đầu tiên ấy, trong người tự nhiên rần rần một thứ cảm xúc rất khó tả.

Cái bẫy chết người nằm ở phút giây vừa thở được

Và đây chính là khúc mà tôi đã lầm nhất trong chuyện quản lý tiền bạc tuổi trung niên: vừa ngoi lên được một chút, vừa có vài đồng dư trong tay, mình đã tưởng đời mình đủ vững để sống to hơn.

Sự thật phũ phàng là, có dăm ba đồng dư mà tôi cứ ngơ ngơ ngáo ngáo; cứ tưởng tên thật là Ngọc Hoàng thì mình có cái vị trí đó; ai ngờ chỉ là bức tượng sáp tan chảy dưới nắng

Có khoản dư chưa chắc đã là lúc nâng chuẩn sống. Nhiều khi, đó chỉ là lúc cuộc đời vừa chịu nới bàn tay đang bóp cổ ta ra một chút mà thôi.

Cái hố tử thần của bài toán tài chính gia đình tuổi trung niên thường chực chờ sẵn ngay ở khúc này.

Phải chi lúc đang nghèo mạt rệp hay ngộp thở nhất thì mình còn biết sợ mà phòng thủ. Đằng này, nó lại rơi trúng ngay cái thời điểm tôi vừa mới chớm qua cơn bĩ cực.

Đừng để những đồng dư dắt mũi mình

Và khi tôi ở cái tuổi trung niên này, đứng trước câu hỏi “có khoản dư nên làm gì?” chưa phải là câu trả lời; cũng không phải là sợ mang tiền đi nhậu nhẹt bù khú.

Mà thứ làm mình đau đầu nhất ; điều đáng sợ thực sự là cái tâm lý chủ quan, cứ nghĩ đôi vai mình đã đủ cứng cáp để bao bọc một lối sống rộng rãi hơn. chứng tỏ ra dáng đàn ông nhưng chơi như thế thì không có sổ hộ ngheò hoặc trợ cấp về sau đâu

Hồi hăm mấy tuổi, lỡ vung tay mua món đồ xịn thì cùng lắm tháng sau cày bù, vấp ngã rồi lồm cồm bò dậy 

Chưa hết, nhỡ hứng tay sắm sửa nội thất lộng lẫy,  mình tự nhiên hình thành một mức độ quen mắt mới, đẩy tiêu chuẩn sống của cả nhà vống lên cao.

Và các ông biết giá trị thực sự của cái vòng xoáy đó là gì không? Nó chẳng nằm ở số tiền mình thanh toán hôm nay, mà là hàng tháng trời, năm trời ròng rã phía sau, mình phải è cổ ra đi làm để nuôi dưỡng cái lối sống hào nhoáng do chính tay mình dựng lên.

Các nhà tâm lý học hành vi gọi cái vòng lẩn quẩn này là hiệu ứng “Máy chạy bộ khoái lạc” (Hedonic Treadmill). Khoa học đã chứng minh: khi thu nhập hoặc số dư tài khoản tăng lên, kỳ vọng và nhu cầu tiêu dùng của con người cũng tự động phình to ra một cách vô thức để tương xứng với số tiền đó. 

Vì sao tụi mình hay nôn nóng phô trương?

Anh em xa xứ tụi mình dễ lọt hố này vì đã phải nhịn nhục quá lâu rồi.

Bao năm trời nơi đất khách chỉ cắm mặt trả bill, gửi tiền về quê, giữ lấy cái nhà, chăm bẵm vợ con mà gạt phăng mọi nhu cầu cá nhân xuống đáy bận tâm. Cứ dặn lòng “thôi để sau”, “chưa tới lúc”, cho đến một ngày tài khoản bất ngờ báo dư số dư.

Lập tức, mọi kìm nén năm xưa trồi lên cào xé. Tâm lý dùng khoản dư để lên đời bắt đầu nảy số trong đầu.

Tôi đã quá nôn nóng muốn bù đắp cho những tháng ngày vắt kiệt sức lao động. Nhưng mà dù có xuất khẩu lao động hay làm việc nước ngoài cũng phải là tấm vé 1 chiều đi rồi không về hay mất luôn tương lại hậu ; cuối cùng lại cầm trên tay tấm giấy xuất viện y tế sao

Ông bà mình có câu “Thùng rỗng thì kêu to”, ngẫm lại cấm có sai, nhất là với cái “bệnh sĩ” của đàn ông Việt. Ở nhà ăn mắm mút dòi thế nào cũng chịu được, nhưng bước ra đường, nhất là những dịp tụ họp cộng đồng hay họ hàng, là phải gồng lên cho “bằng anh bằng em”. 

Cái kiếp đàn ông nó khốn nạn ở chỗ đó. Không phải cái gì hợp lý cũng nên làm ngay. Sắm sửa hôm nay nhìn có vẻ là tình thương, nhưng vài ba tháng sau chính đống đồ đó lại hóa thành cục tạ đè nghẹt thở cả nhà. Cái vỏ bên ngoài thì oách hơn thật đấy, nhưng ruột gan tài chính bên trong lại mục rỗng và mong manh gấp bội phần.

Đừng đánh tráo khái niệm giữa hưởng thụ và tự do

Nói thật với anh em, tôi thấy khái niệm sống to hơn đâu chỉ loanh quanh ở việc tậu siêu xe hay đồ hiệu đắt tiền. Nhiều khi nó len lỏi vào nhà mình êm ru.

Con xe cũ chạy vẫn tít nhưng lòng lại lấn cấn muốn lên đời cho bằng bạn bằng bè. Ngày nghỉ lười nấu nướng, kéo nhau ra tiệm miết vì cớ “vất vả cả tuần rồi”.

Hay cứ nới cái định mức tiêu pha hàng tháng lên chút xíu, rồi tặc lưỡi thêm chút xíu nữa.

Gom mấy cái khoản lắt nhắt đó lại, nó sẽ phình to thành một mặt bằng chi phí khổng lồ rỉa rói mình mỗi ngày. 

Cho nên, lên đời tuổi trung niên tuyệt đối không phải là cố gắng đắp vỏ bọc cho to ra. Khái niệm lên đời đích thực là làm cách nào để cuộc sống của mình bớt chênh vênh, bớt dễ sập trước biến cố.

Biến tiền thành tấm khiên chứ đừng làm vé thông hành

Khoản dư đầu tiên thực sự quý như vàng, nhưng giá trị của nó không nằm ở việc cấp cho các ông quyền đi vung tiền qua trán.

Sự trân quý ấy đến từ việc, sau ngần ấy năm bươn chải, cuối cùng anh em cũng nắm trong tay vài viên gạch chắc nịch để gia cố cho cái móng nhà.

Giữ tiền ở tuổi trung niên lúc này là để đắp thẳng vào quỹ khẩn cấp. Nó được dùng để bóp chết dứt điểm mấy món nợ xấu, nợ thẻ tín dụng đang cắn lãi hàng ngày. Nó là cứu cánh khi cái xe giở chứng xì khói giữa đường, là mỏ neo giữ cho gia đình không chao đảo nếu lỡ mai công ty cắt giảm nhân sự.

Đã mang tiếng là trụ cột gia đình, thì tuyệt đối không được phép lung lay khi gió độc thổi qua. Lời ông bà dặn “Tích cốc phòng cơ, tích y phòng hàn” chính là nguyên tắc sống còn ở độ tuổi này. 

Tấm khiên đó chắn ngang giữa gia đình các ông với một cú sập hầm tài chính. Nó bảo vệ sự bình tĩnh của một người cha, giữ gìn lòng tự trọng của một gã đàn ông không phải khom lưng luồn cúi vì túng quẫn.

Hãy lầm lì giữ nhịp sống cũ thêm một chặng nữa

Nếu đợt này công việc thuận lợi và bắt đầu có chút của ăn của để, tôi mong các ông đừng vội vàng tự hỏi nên mua gì để đổi đời.

Thay vào đó, tôi bắt đầu nghiêm túc nhìn nhận xem khoản tiền này đã đủ để mình nâng tầm cuộc sống chưa, hay phải đắp ngay vào nền móng cho bớt chông chênh đã.

Câu hỏi này nghe chẳng có gì hào hứng, cũng chẳng có gì để chụp hình khoe mẽ lên mạng xã hội. Nhưng tin tôi đi, nó cứu mạng mình.

Ở tuổi này, tôi chợt nhận ra chiến thắng vĩ đại nhất không phải là khoe thêm được cái nhà to hay con xe đẹp. Thành công thực sự là dứt điểm được cái cảm giác thon thót giật mình mỗi khi mở app ngân hàng, bớt vã mồ hôi lạnh khi nghe xe có tiếng kêu lạ, bớt cau mày lúc con cái đưa giấy xin tiền học.

Muốn vậy, các ông cứ ghì chặt lấy cái nhịp sống cũ thêm một chặng nữa. Chạy con xe cũ thêm một dạo, ăn uống giản dị lại. Đừng để vợ con và chính bản thân mình trượt quá nhanh vào mức chi tiêu đắt đỏ.

Làm thế không phải vì mình hèn kém hay ki bo, mà bởi vì đàn ông tụi mình cõng trên lưng sinh mệnh của cả một gia đình. Chút sung sướng chớp nhoáng hôm nay không đáng để đổi lấy những đêm thức trắng vò đầu bứt tai ngày mai.

Báo cáo của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) đã chỉ đích danh: Căng thẳng tài chính là nguyên nhân số 1 gây ra chứng mất ngủ mãn tính và làm tăng đột biến nguy cơ nhồi máu cơ tim ở đàn ông bước vào độ tuổi trung niên (40-50 tuổi).

Hóa ra, việc lầm lì ghì chặt nhịp sống cũ, bớt mua sắm lại lúc này không phải là hành xác, mà chính là khoản đầu tư trực tiếp vào nhịp tim, huyết áp và tuổi thọ của chính mình.

 Khoản tiền dư đầu tiên sinh ra là để mua lấy cái giấc ngủ bình yên đó.trưởng thành là có bờ vai rông chứ không phải là có trong tay 1 cái bình sữa em bé thật to

Câu chuyện tiếp theo anh em mình nên bàn…

Nếu những lời ruột gan nãy giờ đã giúp các ông ghìm được cái thói quen bung tiền ra sống phô trương quá sớm, thì ở bài tới, anh em mình sẽ ngồi xuống, châm điếu thuốc và bóc tách một lớp sự thật quan trọng hơn nữa: